Karşılıksız Çek Nasıl Tahsil Edilir?

İçindekiler
ToggleKarşılıksız Çek Nasıl Tahsil Edilir?
Elinizdeki çekin karşılıksız çıkması, alacağınızı tahsil etme hakkınızın sona erdiği anlamına gelmez. Çeki süresinde bankaya ibraz ederek ödenmeme durumunu usulüne uygun şekilde belgelendirmeniz, bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu tutarı istemeniz ve kalan alacak için uygun hukuki yolu belirlemeniz gerekir.
Şartları bulunan dosyalarda kambiyo senetlerine özgü icra takibi başlatılabilir, ihtiyati haciz istenebilir ve karşılıksızdır işlemine sebebiyet veren kişi hakkında ceza şikâyetinde bulunulabilir. Bu yolların amaçları ve süreleri farklıdır. Ceza şikâyeti, icra takibinin yerine geçmez; tahsilat için alacağın ayrıca takip edilmesi gerekir.
Tahsilatın sonucu; çekin geçerliliğine, başvuru sürelerine, sorumlu kişilerin doğru belirlenmesine ve borçluların haczedilebilir malvarlığına bağlıdır.
Karşılıksız Çek Nedir?
Çek, bankaya yöneltilmiş bir ödeme emri içeren kambiyo senedidir. Çekte adı yazan ilk hak sahibine “lehtar”, çeki hukuka uygun şekilde elinde bulunduran kişiye “hamil”, çeki ciro ederek devreden kişiye ise “ciranta” denir.
Çekin ödeme için bankaya sunulmasına “ibraz” adı verilir. Hesaptaki karşılık çek bedelini karşılamıyorsa, hamilin talebiyle “karşılıksızdır” işlemi yapılır. Bu işlem, uygulamada “çekin arkasının yazılması” olarak bilinir.
5941 Sayılı Çek Kanunu’nun 3. maddesine göre karşılıksızdır işlemi, bankanın kanunen ödemekle yükümlü olduğu miktarın dışında kalan karşılanamayan bölüm için yapılır. Dolayısıyla çekin toplam bedeli, bankadan alınabilecek ödeme ve karşılıksız kalan tutar ayrı ayrı belirlenmelidir.
Çekin karşılıksız olması, tek başına senedin geçersiz olduğu anlamına da gelmez. Senedin zorunlu unsurları ile ödeme için gerekli koşullar farklı konulardır.
Çek Karşılıksız Çıktığında İlk Olarak Ne Yapılmalı?
İlk aşamada şu adımları izleyin:
- Çekteki düzenleme tarihini, düzenleme yerini ve ödeme yerini kontrol edin.
- Çeki kanuni ibraz süresi içinde bankaya sunun.
- Hesapta yeterli karşılık yoksa karşılıksızdır işlemi yapılmasını açıkça isteyin.
- Hesaptaki kısmi karşılığın ve bankanın sorumluluk tutarının ödenmesini talep edin.
- Çekin ön ve arka yüzünü, banka kayıtlarını ve ödeme belgelerini saklayın.
- İcra takibi, ihtiyati haciz ve ceza şikâyeti için süreleri ayrı ayrı değerlendirin.
Borçlunun “birkaç gün sonra ödeyeceğim” demesi üzerine çekin ibrazını ertelemek önemli bir risktir. Ödeme görüşmeleri, tek başına ibraz veya şikâyet sürelerini durdurmaz.
Çekteki imza, ciro zinciri ve temsil yetkisi de incelenmelidir. Türk Ticaret Kanunu’nun 780 ve 781. maddelerindeki zorunlu unsurlar ve istisnalar değerlendirilmeden yalnızca çekin dış görünüşüne dayanılarak takip başlatılması, takibin iptaline veya ek giderlere yol açabilir.
Çek Kaç Gün İçinde Bankaya İbraz Edilmelidir?
Türk Ticaret Kanunu’nun 796. maddesine göre temel süreler şöyledir:
| Çekin Düzenlendiği Ve Ödeneceği Yer | İbraz Süresi |
|---|---|
| Aynı yerde düzenlenip ödenecek çek | 10 gün |
| Türkiye içinde başka bir yerde ödenecek çek | 1 ay |
| Farklı ülkelerde, aynı kıtada düzenlenip ödenecek çek | 1 ay |
| Farklı kıtalarda düzenlenip ödenecek çek | 3 ay |
Kanunda, Avrupa ülkeleri ile Akdeniz’e sahili bulunan ülkeler arasında düzenlenen çekler için özel bir aynı kıta kabulü de bulunmaktadır.
Süre, çek üzerinde yazılı düzenleme tarihinin ertesi günü başlar. On günlük süre, on iş günü değildir; aradaki tatil günleri hesaba katılır. Son günün tatil gününe rastlaması hâlinde TTK m. 816’daki uzama kuralı uygulanır.
Örneğin düzenleme ve ödeme yeri Ankara olan bir çek bakımından genel süre on gündür. Düzenleme yeri Ankara, ödeme yeri İstanbul olan bir çek için genel süre bir aydır. Alacaklının nerede yaşadığı veya çeki hangi şehirde teslim aldığı, bu ayrımın tek başına belirleyicisi değildir.
İleri Tarihli Çek Tarihinden Önce Tahsil Edilebilir Mi?
8 Ekim 2026 itibarıyla, 31 Aralık 2028 tarihine kadar çekin üzerinde yazılı düzenleme tarihinden önce ödeme için bankaya ibrazı geçersizdir.
Çek Kanunu geçici m. 3/5’teki bu süre, 7566 Sayılı Kanun’un 31. maddesiyle uzatılmıştır.
Bu nedenle ileri tarihli çek bakımından, çekin üzerindeki tarih beklenerek o tarihe göre hesaplanan kanuni sürede ibraz yapılmalıdır. Tarihinden önceki başarısız ödeme girişiminin, süresinde ibrazın yerini aldığı düşünülmemelidir.
Bankadan Ne Kadar Ödeme Alınabilir?
30 Ocak 2026’dan itibaren, 5941 sayılı Kanun kapsamındaki çek yaprakları için bankanın kanuni sorumluluk tutarı 16.350 TL’dir. Tutar ve yürürlük tarihi, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının resmî tablosunda gösterilmektedir.
Bu ödeme için çekin süresinde ibraz edilmesi ve ibraz eden kişinin düzenleyici dışındaki hamil olması gerekir. Ayrıca çek bedeli aşılacak şekilde ödeme yapılmaz.
Temel uygulama şöyledir:
- Hesapta hiç karşılık yoksa, çek bedeli kanuni tutardan yüksek olduğunda banka sorumluluk tutarını öder.
- Çek bedeli kanuni tutardan düşükse, bankadan alınabilecek ödeme çek bedeliyle sınırlıdır.
- Hesapta kısmi karşılık bulunuyorsa, Çek Kanunu m. 3/3’teki kurallara göre hesap karşılığına bankanın sorumluluk ödemesi eklenir; toplam ödeme çek bedelini aşamaz.
Örnek: Kanuni banka sorumluluğunun devam ettiği 100.000 TL’lik bir çek için hesapta 20.000 TL bulunuyorsa, 16.350 TL banka sorumluluk tutarıyla birlikte toplam 36.350 TL ödeme alınabilir. Böylece kalan ana para 63.650 TL olur. Bu örnek, ödemenin kabul edildiği ve ilgili çek yaprağının güncel sorumluluk rejimine tabi olduğu varsayımına dayanır.
Çekin üzerinde yazılı baskı tarihinden itibaren beş yıl içinde ibraz edilmemesi, bankanın bu kanuni tutara ilişkin sorumluluğunu sona erdirir. Baskı tarihi ile çekin düzenleme tarihi aynı şey değildir. Eski çek yapraklarında geçiş hükümleri de ayrıca incelenmelidir.
Banka Kısmi Ödeme Yaparsa Çekin Aslı Kimde Kalır?
Kısmi ödeme hâlinde banka, çekin ön ve arka yüzünün onaylı fotokopisini ücretsiz olarak hamile verir. Çek Kanunu m. 3/6, bu belgeyle kalan alacak için kambiyo takibine ve ceza şikâyetine başvurulmasına imkân tanır. İcra dairesi veya mahkeme gerektiğinde çekin aslını bankadan ister.
Bu belge, sıradan bir fotokopiyle karıştırılmamalıdır. Bankadan alınan onaylı nüshayı ve ödeme dekontunu saklamak, kalan alacağın ispatı bakımından önemlidir.
Takas yoluyla ibraz edilen çeklerde kısmi ödeme işlemi ayrıca takip edilmelidir. Takas sırasında ödeme yapılmaması, bankanın kanuni sorumluluk tutarını ödeme yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Banka Karşılıksızdır İşlemini Yapmazsa Ne Olur?
İşlem sırasında ibraz tarihi, hesap durumu, yapılan ödeme, karşılıksız kalan tutar ve gerekli imzaların bulunmasına dikkat edilmelidir. Hamilin imzalamaktan kaçınması hâlinde karşılıksızdır işlemi yapılmaz.
Koşulları oluşmasına rağmen bankanın işlem yapmaması veya kanuni ödeme yükümlülüğünü yerine getirmemesi durumunda, talebinizi ve bankanın cevabını yazılı olarak belgelendirin. Çek Kanunu m. 3/7 ve m. 7’de banka veya banka görevlisi bakımından sonuç doğurabilecek özel hükümler bulunmaktadır.
Karşılıksız Çek İcra Yoluyla Nasıl Tahsil Edilir?
Geçerli ve süresinde ibraz edilmiş çekin ödenmediği usulüne uygun şekilde belgelendirilmişse, kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla icra takibi başlatılabilir.
İcra Ve İflas Kanunu’nun 167 ve devamı maddelerinde düzenlenen bu yol için önceden alacak davası açılarak mahkeme kararı alınması kural olarak gerekmez. Bununla birlikte çekin kambiyo niteliği, alacaklının yetkili hamil olup olmadığı ve borçluların sorumluluğu incelenir.
Süreç genel olarak şu aşamalardan oluşur:
- Yetkili icra dairesine takip talebi sunulur.
- Borçluya ödeme emri gönderilir.
- Ödeme, itiraz ve mahkeme kararlarına göre takip ilerler.
- Uygun aşamada malvarlığı araştırması ve haciz istenir.
- Bankadaki para veya üçüncü kişilerdeki alacaklar tahsil edilir; gerektiğinde haczedilen mallar satılır.
Haciz konulması, paranın aynı gün alınacağı anlamına gelmez. Malın satılması, önceki hacizler, rehinler, haczedilmezlik kuralları ve diğer alacaklıların hakları tahsilatı etkileyebilir. Sürecin genel çerçevesi için alacak takibi ve haciz işlemleri hakkındaki açıklamalarımızı inceleyebilirsiniz.
Karşılıksız Çek İcra Takibinde Hangi Belgeler Gerekir?
Dosyanın hazırlanmasında genellikle şu belgeler kullanılır:
- Çekin aslı; kanuni kısmi ödeme istisnasında bankanın verdiği onaylı fotokopi.
- Çekin ön ve arka yüzündeki ciro ve karşılıksızdır kayıtları.
- Bankadan veya borçlulardan alınan ödemelerin dekontları.
- Alacaklı ve borçluların kimlik, adres ve şirket bilgileri.
- Çekin verilmesine neden olan sözleşme, fatura ve teslim belgeleri.
- Vekille işlem yapılacaksa vekâletname.
- Gerektiğinde şirket temsilini ve imza yetkisini gösteren kayıtlar.
Sözleşme ve faturalar, çek takibinin her dosyada zorunlu eki değildir. Ancak bedelsizlik, ödeme veya temel ticari ilişki tartışılırsa önemli olabilir.
Alacak Yalnızca Çeki Düzenleyenden Mi İstenebilir?
Hayır. Şartlarına göre düzenleyen, sorumlu cirantalar ve aval veren kişiler hakkında başvuru yapılabilir. Aval, çek borcunun ödenmesi için verilen kambiyo hukukuna özgü bir güvencedir.
TTK m. 808 ile m. 818’in gönderme yaptığı m. 724 uyarınca, sorumluluğu bulunan çek borçlularına tek tek veya birlikte başvurulabilir. Önce mutlaka düzenleyenin bütün malvarlığının tüketilmesi gerektiği şeklinde genel bir kural yoktur.
Bununla birlikte:
- Ciro zincirinin geçerli olması gerekir.
- İmza ve sorumluluğu sınırlayan kayıtlar incelenmelidir.
- Başvurma hakkının korunması için gereken işlemler yapılmış olmalıdır.
- Bir şirketin ortağı veya müdürü olmak, şirket çekinin bedelinden kişisel olarak sorumlu tutulmak için tek başına yeterli değildir.
Hukuki borç sorumluluğu ile ceza sorumluluğu da farklıdır. Çek bedelinden sorumlu bir cirantanın bulunması, onun karşılıksız çek suçundan cezalandırılacağı anlamına gelmez.
Ayrıca TTK m. 818 ve m. 723 kapsamında ödememe durumunun cirantaya ve düzenleyene ihbarı değerlendirilmelidir. İlgili belirlemeyi izleyen dört iş günlük ihbar süresinin ihmal edilmesi başvurma hakkını doğrudan ortadan kaldırmasa da, doğan zarar bakımından sorumluluğa yol açabilir.
Borçlu İtiraz Ederse Takip Durur Mu?
Kambiyo takibinde borçluya, ödeme emrinin tebliğinden itibaren genel olarak:
- Borca, imzaya veya yetkiye itiraz için 5 gün,
- Borcun ödenmesi için 10 gün
tanınır. Kambiyo niteliğine ve takip hakkına ilişkin şikâyetler de kendi usul kurallarına tabidir.
Borca veya imzaya itiraz, satış dışındaki takip işlemlerini kendiliğinden durdurmaz. Ancak icra mahkemesi koşulları varsa takibi geçici olarak durdurabilir; itirazın kabulü de takibin devamını etkiler.
Borçlu ayrıca borçlu olmadığının belirlenmesi için menfi tespit davası açabilir. Bu davanın takipten önce veya sonra açılması, verilebilecek tedbirin kapsamını değiştirir. Ayrıntılar için menfi tespit davasının icra takibine etkisini inceleyebilirsiniz.
Alacaklı açısından önemli olan, itirazın içeriğine uygun belgeleri süresinde sunmak ve mahkemenin durdurma kararını dikkate almaktır. Haksız veya ağır kusurlu takip, koşullarına göre tazminat ve ek gider riski yaratabilir.
İhtiyati Haciz İstenebilir Mi?
Evet. İhtiyati haciz, alacağın tahsilini güvenceye almak amacıyla borçlunun malvarlığına geçici olarak haciz uygulanmasını sağlayabilir.
İİK m. 257’ye göre temel koşul, rehinle güvence altına alınmamış ve vadesi gelmiş bir para alacağının bulunmasıdır. Muaccel alacaklarda borçlunun mal kaçırdığının ayrıca ispatı her durumda zorunlu değildir. Vadesi gelmemiş alacaklarda ise kanundaki özel şartlar aranır.
Mahkeme, alacak ve haciz sebebi hakkında yeterli kanaat oluşturacak delilleri inceler. Borçluyu dinlemeden de karar verebilir. Çeke dayalı taleplerde kural olarak teminat gösterilmesi gerekir; teminat tutarı mahkemece belirlenir.
Kararı almak tek başına yeterli değildir:
- Kararın verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde infazı istenmelidir.
- Takip veya dava öncesinde uygulanan haciz için, İİK m. 264’teki başlangıç kuralına göre 7 gün içinde takip başlatılması veya dava açılması gerekir.
- İtiraz ve dava aşamalarında da ihtiyati haczi koruyan başka süreler bulunabilir.
Bu sürelerin kaçırılması, geçici korumanın kalkmasına yol açabilir. Haksız ihtiyati haciz nedeniyle doğan zararlar bakımından da sorumluluk söz konusu olabilir.
Ceza Şikâyeti Nereye Ve Ne Zaman Yapılır?
Çek Kanunu m. 5 kapsamındaki şikâyet, yetkili icra ceza mahkemesine yapılır. Bu özel başvuru, sıradan bir alacak tahsil talebinden farklıdır.
İİK m. 347 uyarınca şikâyet hakkı:
- Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 3 ay,
- Her hâlükârda fiilin işlendiği tarihten itibaren 1 yıl
içinde kullanılmalıdır. Üç aylık süre geçirilmişse, bir yıllık üst sınırın henüz dolmamış olması tek başına şikâyet hakkını korumaz.
Şikâyet açısından süresinde ibraz, karşılıksızdır işlemi, yetkili hamil sıfatı ve sorumlu kişinin belirlenmesi önemlidir. Şirket çeklerinde ceza sorumluluğu yalnızca çeki imzalayan kişinin adına bakılarak belirlenmez; mali işleri yürütme görevi ve yönetim organına ilişkin kayıtlar da incelenir.
Duruşmayı takip etmek de gereklidir. İİK m. 349’a göre şikâyetçinin belirlenen zamanda gelmemesi ve vekil de göndermemesi, şikâyet hakkının düşmesine yol açabilir.
Çeki Sonradan Devralan Herkes Şikâyet Edebilir Mi?
Çekin devralınması, ceza şikâyeti hakkının her durumda otomatik olarak kazanıldığı anlamına gelmez.
Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 10.05.2018 tarihli, E. 2018/3072, K. 2018/5874 sayılı kararında, bölge adliye mahkemeleri arasındaki uyuşmazlık giderilmiştir. Kararda şikâyet hakkı, çeki bankaya ibraz eden hamil ile karşılıksızdır işleminden önce geçerli ve meşru ciranta olup işlem sonrasında çeki yeniden elinde bulunduran kişi bakımından kabul edilmiştir.
Kararın pratik önemi, önceki cirantanın çeki geri alması ile çekin sonradan başka bir üçüncü kişiye devredilmesinin aynı şekilde değerlendirilemeyeceğidir. Şikâyet hakkı incelenirken ciro zinciri, çekin kimden ve ne zaman alındığı, ödeme yapılıp yapılmadığı ve mevcut hamil sıfatı birlikte değerlendirilmelidir.
Ceza Verilirse Çek Bedeli Alacaklıya Ödenir Mi?
Mahkemenin verdiği adli para cezası, çek alacaklısına ödenen tazminat değildir; Devlet Hazinesine ödenir. Bu nedenle mahkûmiyet kararı, alacağın kendiliğinden tahsil edilmesini sağlamaz.
Çek Kanunu m. 5 kapsamında her bir çek için 1.500 güne kadar adli para cezası ve çek düzenleme ile çek hesabı açma yasağı söz konusu olabilir. Kanunda, ödenmeyen adli para cezasının doğrudan hapse çevrilmesine ilişkin özel hüküm de bulunmaktadır.
Bununla birlikte cezai sonuçlar dosyanın koşullarına bağlıdır. Tahsilat için icra sürecinin ayrıca yürütülmesi gerekir.
Çek Alacağında Zamanaşımı Kaç Yıldır?
TTK m. 814’e göre hamilin düzenleyene, cirantalara ve diğer çek borçlularına karşı başvurma hakları, ibraz süresinin bitiminden itibaren üç yılda zamanaşımına uğrar.
Bu başlangıç, çekin fiilen bankaya sunulduğu günle her durumda aynı değildir. Ayrıca zamanaşımını kesen veya durduran işlemler hesaba katılmalıdır.
Takip başlatmak, dosyayı süresiz olarak korumaz. İşlemlerin hangi borçlu hakkında yapıldığı ve sonraki işlem tarihleri de önemlidir.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesinin 19.09.2023 tarihli, E. 2022/12736, K. 2023/5116 sayılı kararında, takip açılmasından sonraki işlemler ve bunların ilgili borçlu bakımından etkisi değerlendirilmiş; zamanaşımı nedeniyle takibin durdurulmasına ilişkin karar onanmıştır. Dosyada 2020 yılındaki özel süre durması da hesaba katılmıştır.
Bu karar, “icra dosyasını açtım, artık zamanaşımı olmaz” düşüncesinin neden yanlış olduğunu gösterir. Dosyanın ve her borçluya ilişkin işlemlerin düzenli izlenmesi gerekir.
İbraz Süresi Kaçırılırsa Alacak Tamamen Kaybolur Mu?
İbraz süresinin kaçırılması, kambiyo hukukundan doğan başvurma haklarını ve karşılıksız çek şikâyetini ciddi biçimde etkileyebilir. Ancak bu durum, çekin verilmesine neden olan bütün alacakların mutlaka sona erdiği anlamına gelmez.
Somut olayda:
- Satış, hizmet veya başka bir temel ilişkiden doğan alacak,
- Genel haciz yoluyla takip veya alacak davası,
- TTK m. 818’in gönderme yaptığı m. 732 kapsamında sebepsiz zenginleşme istemi
değerlendirilebilir.
Bu yolların borçluları, ispat koşulları ve süreleri aynı değildir. Örneğin TTK m. 732 kapsamındaki istem cirantaya karşı ileri sürülemez; özel zamanaşımı düzenlemesi de bulunmaktadır.
Çek takibinin kullanılamadığı dosyalarda genel haciz yoluyla ilamsız icra takibinin nasıl işlediğine bakılabilir. Ancak süresi kaçmış bir çekin varlığı, başka bir yoldan kesin tahsilat yapılabileceği anlamına gelmez.
Çek Bedeli Dışında Faiz Ve Tazminat İstenebilir Mi?
TTK m. 810 uyarınca şartları varsa ödenmemiş çek bedeli yanında ibraz gününden itibaren faiz, ilgili giderler ve çek bedelinin binde üçünü aşmayan komisyon istenebilir.
Ayrıca TTK m. 783/3, karşılıksız çek düzenleyen kişinin karşılıksız kalan bedelin yüzde onunu ödeme yükümlülüğünü ve hamilin bu nedenle uğradığı zararın tazminini düzenler. Yüzde onluk çek tazminatı, bütün cirantalardan aynı şekilde istenebilecek bir kalem değildir.
Faiz oranı ve hesabı; alacağın niteliğine, para birimine, geçerli sözleşme hükümlerine ve ilgili döneme göre belirlenir. Ticari temerrüt faizi bakımından 3095 Sayılı Kanun’un 2. maddesindeki koşullar dikkate alınmalıdır.
Bankadan veya borçlulardan alınan her ödeme hesaba yansıtılmalıdır. Aynı ana para birden fazla kişiden mükerrer biçimde tahsil edilemez.
Takip Masrafları Ne Kadardır?
Bütün dosyalar için geçerli tek bir toplam masraf yoktur. Alacağın miktarı, borçlu sayısı, tebligat adresleri, haciz ve satış ihtiyacı toplam gideri değiştirir.
Başlıca giderler şunlardır:
- İcra başvurma harcı ve peşin harç.
- Tebligat ve dosya giderleri.
- Haciz, muhafaza, kıymet takdiri ve satış giderleri.
- İhtiyati haciz isteniyorsa başvuru giderleri ve teminat.
- Dava açılması gerekiyorsa yargılama giderleri.
- Avukatla çalışılıyorsa hukuki yardımın kapsamına göre avukatlık ücreti.
Harçlar Kanunu’nun 29. maddesine göre ilama dayanmayan takiplerde alacak miktarının binde beşi, yani yüzde 0,5’i, peşin harç olarak alınır. Bu tutar, dosyanın bütün masrafı değildir.
İhtiyati haciz teminatı da harçtan farklıdır; iadesi dosyanın gelişimine ve ilgili koşullara bağlıdır. Borçluya yükletilebilecek giderlerin bulunması, başlangıçta alacaklının ödeme yapmayacağı veya bunların mutlaka tahsil edileceği anlamına gelmez.
Ankara’da Hangi Merciye Başvurulmalıdır?
İcra takibi, yetkili icra dairesinde başlatılır. Borçlunun yerleşim yeri, çekin ödeme yeri ve uygulanabilecek diğer yetki kuralları incelenir. Alacaklının Ankara’da bulunması, her çek takibinin Ankara’da başlatılmasına tek başına yeterli değildir.
Ceza şikâyetinde ise Çek Kanunu m. 5/1 özel seçenekler öngörür. Çekin tahsil için ibraz edildiği yer, çek hesabının açıldığı banka şubesinin bulunduğu yer, hesap sahibinin veya şikâyetçinin yerleşim yeri mahkemesi yetkili olabilir.
Kambiyo takibini başlatmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurulması genel bir ön şart değildir. Ancak ticari nitelikte alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit veya istirdat davası açılması gerekiyorsa TTK m. 5/A kapsamındaki dava şartı arabuluculuk ayrıca değerlendirilir.
Uygulamada Sık Karşılaşılan Sorunlar
Borçlunun Üzerinde Mal Yoksa Ne Olur?
Takibin ilerlemesi veya mahkeme kararı alınması, borçlunun mutlaka ödeme gücüne sahip olduğu anlamına gelmez. Banka hesapları, araçlar, taşınmazlar ve üçüncü kişilerdeki alacaklar araştırılabilir. Sorumluluğu bulunan diğer çek borçlularına başvuru da değerlendirilebilir.
Haczedilebilir malvarlığı bulunamaması hâlinde tahsilat gecikebilir veya gerçekleşmeyebilir. Bu süreçte dosyanın süreler yönünden korunması önem taşır.
Borçlu Konkordato İlan Ederse Takip Devam Eder Mi?
Konkordato mühleti takipleri etkileyebilir. İİK m. 294 uyarınca mühlet içinde genel olarak yeni takip yapılamaz, başlamış takipler durur ve ihtiyati haciz kararları uygulanmaz. Kanuni istisnalar ile mahkemenin kararı ayrıca incelenir.
Diğer çek borçlularının sorumluluğu, alacağın konkordato sürecinde bildirilmesi ve ceza dosyasının durumu ayrı değerlendirilmelidir. Konkordato kararı bütün kişilere karşı bütün başvuru yollarını aynı biçimde sona erdirmez.
Borçlu Taksitle Ödeme Teklif Ederse Nelere Dikkat Edilmeli?
Ödeme planında çekin bilgileri, mevcut borç, faiz ve giderler, taksit tarihleri, teminatlar ve ödeme yapılmamasının sonuçları açıkça yazılmalıdır.
Çekin aslını geri vermek, mevcut çek yerine yeni bir çek almak, ibra imzalamak veya ceza şikâyetinden vazgeçmek haklarınızı etkileyebilir. Bu işlemler, yalnızca sözlü ödeme vaadine güvenilerek yapılmamalıdır.
Çek Kanunu m. 6’ya göre karşılıksız kalan bedelin kanunda belirtilen ticari temerrüt faiziyle tamamen ödenmesi, ceza davasının düşmesini veya kesinleşmiş hükmün bütün sonuçlarıyla kaldırılmasını sağlayabilir. Şikâyetten vazgeçme hâlinde de özel sonuçlar doğar. Salt taksit sözü, tam ödeme ile aynı sonucu doğurmaz.
Tahsilat Ne Kadar Sürer?
Sabit bir süre verilemez. Tebligatın yapılması, itirazlar, mahkeme kararları, malvarlığının bulunması, haciz sırası ve satış süreci belirleyicidir. Bankadaki mevcut paranın tahsili ile bir taşınmazın satılarak tahsilat yapılması aynı sürede sonuçlanmaz.
İcra takibindeki beş ve on günlük süreler, bütün alacağın bu kadar sürede tahsil edileceği anlamına gelmez.
Sonuç Ve Hukuki Değerlendirme
Karşılıksız çek tahsilinde ilk hedef; süresinde ibrazı ve ödenmeme durumunu belgelemek, banka ödemesini almak ve kalan alacak için uygun başvuru yollarını zamanında kullanmaktır. İcra takibi, ihtiyati haciz ve ceza şikâyeti birlikte değerlendirilebilir; her birinin koşulları ve süreleri ayrı izlenmelidir.
Çekin ön ve arka yüzü, banka kayıtları, ödeme belgeleri ve ticari ilişkiye ait evrak birlikte incelendiğinde, hangi kişilere karşı hangi yoldan başvurulabileceği daha sağlıklı belirlenir. Ankara’da veya Türkiye’nin başka bir yerinde karşılıksız çek nedeniyle tahsilat sorunu yaşıyorsanız, somut olayınızın değerlendirilmesi için Pınarbaşı Hukuk Ve Danışmanlık iletişim sayfasından bize ulaşabilirsiniz.



