Pınarbaşı Hukuk & Danışmanlık - Güvenilir Profesyonel Hizmet

Nafaka Davaları 2026: Süresiz Nafaka İptali, Nafaka Artırımı, Azaltılması ve Kaldırılması

Aile Hukuku, Blog14 Kasım 2026
Nafaka Davaları 2026: Süresiz Nafaka İptali, Nafaka Artırımı, Azaltılması ve Kaldırılması

Nafaka davası; boşanma sırasında veya sonrasında eşlerden birinin ya da ortak çocuğun geçimi için diğer taraftan düzenli ödeme istenmesi, mevcut nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması için aile mahkemesinde açılan davadır. 2026’nın en önemli gelişmesi, Anayasa Mahkemesinin yoksulluk nafakasının “süresiz” olmasını iptal etmesidir. Ancak iptal kararı 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecektir; yeni düzenleme ise henüz yasalaşmamıştır. Bugün açılan davalarda mevcut kurallar uygulanmaya devam etmektedir.

Nafaka Türleri: Hangi Durumda Hangi Nafaka?

Nafaka türüKim alır?Ne zaman?Dayanak
Tedbir nafakasıEş ve çocukBoşanma davası sürerken veya eşler ayrı yaşarkenTMK m. 169, 197
Yoksulluk nafakasıBoşanma yüzünden yoksulluğa düşen eşBoşanmadan sonraTMK m. 175
İştirak nafakasıOrtak çocuk (velayet sahibi eş aracılığıyla)Boşanmadan sonra, çocuk ergin olana kadarTMK m. 182, 328
Yardım nafakasıYoksulluğa düşecek üstsoy, altsoy ve kardeşlerAile bağına dayalı, boşanmadan bağımsızTMK m. 364

Süresiz Nafaka Kalktı mı? AYM Kararı ve Son Durum

Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Anayasa Mahkemesi, maddedeki “süresiz olarak” ibaresini Anayasa’ya aykırı bularak iptal etmiştir (AYM, E. 2025/156, K. 2026/131, 4.6.2026).

  • Karar Resmî Gazete’de: 30 Eylül 2026 tarihli ve 33386 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmıştır.
  • Yürürlük: Mahkeme, iptalin yayımdan dokuz ay sonra yürürlüğe girmesine karar vermiştir. Bu tarih 30 Haziran 2027‘dir.
  • Gerekçe: Mahkemeye göre nafaka yükümlüsünün, kusursuz olsa bile, hiçbir ölçüt gözetilmeden ömür boyu nafaka ödemesi ölçüsüz bir yüktür. Nafakanın süresi; evliliğin süresi, alacaklının yaşı, eğitimi, sağlık durumu ve kendi geçimini sağlayabilme kapasitesi gibi ölçütlerle belirlenmelidir. Bazı durumlarda ömür boyu nafakaya imkân tanınması da mümkündür.

Bu karar bugün ne anlama geliyor? İptal 30 Haziran 2027’ye kadar yürürlükte olmadığından, mahkemeler şu an yoksulluk nafakasına mevcut 175. madde uyarınca karar vermeye devam etmektedir. Dokuz aylık süre, Meclis’in yeni bir nafaka modeli kurması için tanınmıştır. Basına yansıyan bilgilere göre düzenlemenin 13. Yargı Paketi’nde yer alması beklenmektedir; nafaka süresine alt ve üst sınır getirilmesi tartışılmaktadır. Ancak Kasım 2026 itibarıyla Meclis’e sunulmuş bir kanun teklifi bulunmamaktadır.

Mevcut nafakalar kendiliğinden bitecek mi? Hayır. Anayasa Mahkemesi kararları geriye yürümez; kesinleşmiş nafaka kararları iptal kararıyla kendiliğinden sona ermez. Mevcut nafakaların akıbeti, çıkarılacak kanundaki geçiş hükümlerine bağlıdır. Bu nedenle nafaka ödeyen tarafın, bugünden kaldırma veya azaltma koşullarının oluşup oluşmadığını değerlendirmesi daha doğru bir yoldur.

Nafaka Artırım Davası

Tarafların mali durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirdiği hâllerde nafakanın artırılmasına karar verilebilir (TMK m. 176/4). İştirak nafakasında da durumun değişmesi hâlinde hâkim, istem üzerine nafaka miktarını yeniden belirler (TMK m. 331). Uygulamada artırım davalarında şu hususlar dikkate alınır:

  • Paranın alım gücündeki düşüş, yani enflasyon,
  • Nafaka yükümlüsünün gelirinde ve malvarlığında meydana gelen artış,
  • Çocuğun yaşı ve okul çağıyla birlikte artan ihtiyaçları,
  • Nafaka alacaklısının çalışıp çalışmadığı ve düzenli gelirinin olup olmadığı.

Mahkemeler artırım kararıyla birlikte, sonraki yıllarda nafakanın TÜİK tarafından açıklanan ÜFE veya TÜFE oranında kendiliğinden artmasına da hükmedebilmektedir (TMK m. 176/5, 182/4, 330/3). Bu talep dava dilekçesinde açıkça yer almalıdır. Aksi hâlde her yıl yeni bir artırım davası açmak gerekebilir.

Yargıtay’ın incelediği bir dosyada, 2016’da anlaşmalı boşanmayla bağlanan aylık 500 TL iştirak nafakası, paranın alım gücündeki düşüş ve okul çağındaki çocuğun artan ihtiyaçları gözetilerek aylık 1.750 TL’ye çıkarılmış; sonraki yıllar için ÜFE oranında artışa karar verilmiştir. Aynı dosyada kadının yoksulluk nafakası da artırılmıştır (Yargıtay 2. HD, E. 2024/4819, K. 2024/6122, T. 19.09.2024).

Nafakanın Azaltılması veya Kaldırılması Davası

Yoksulluk nafakası iki şekilde sona erer (TMK m. 176/3):

Kendiliğinden sona ererMahkeme kararıyla kaldırılır
Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesiAlacaklının evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması
Taraflardan birinin ölümüAlacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması, örneğin düzenli bir işe girmesi veya önemli bir mal edinmesi
Alacaklının haysiyetsiz hayat sürmesi

Kaldırma koşulları oluşmasa bile, nafaka yükümlüsünün gelirinin önemli ölçüde azalması, işsiz kalması veya yeni bir ailenin geçim yükünü üstlenmesi gibi hâllerde nafakanın azaltılması istenebilir (TMK m. 176/4).

“Fiilen Evli Gibi Yaşama” Nasıl İspatlanır?

Bu, nafaka kaldırma davalarında en sık ileri sürülen ama ispatı en zor sebeptir. Yargıtay’ın incelediği dosyada; kadının dava dışı bir erkekle farklı zamanlarda otel konaklama kayıtları ve basına yansıyan haberler bulunmasına rağmen, aynı evde ortak bir hayat kurulduğunu gösteren somut ve inandırıcı delil olmadığı gerekçesiyle nafakanın kaldırılması talebi reddedilmiştir (Yargıtay 2. HD, E. 2024/4819, K. 2024/6122). İspat için genellikle şu deliller birlikte değerlendirilir:

  • Aynı adreste ikamet ettiğini gösteren adres kayıtları ve kolluk araştırması,
  • Komşu ve tanık beyanları,
  • Ortak harcamalar, ortak araç kullanımı, sosyal medyada çift olarak paylaşımlar,
  • Uzun süreli ve süreklilik gösteren birliktelik.

İştirak Nafakası Ne Zaman Biter?

Ana ve babanın bakım borcu çocuğun ergin olmasına kadar devam eder (TMK m. 328/1). Çocuk 18 yaşını doldurduğunda iştirak nafakası sona erer. Ancak çocuğun eğitimi devam ediyorsa, ana ve baba durum ve koşullara göre kendilerinden beklenebilecek ölçüde, eğitim sona erinceye kadar çocuğa bakmakla yükümlüdür (TMK m. 328/2). Ergin olan çocuk bu talebi kendisi ileri sürer.

Nafaka Davası Nasıl Açılır?

  1. Görevli mahkeme: Aile mahkemesidir. Aile mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi aile mahkemesi sıfatıyla bakar.
  2. Yetkili mahkeme: Boşanmadan sonra açılacak nafaka davalarında, nafaka alacaklısının yerleşim yeri mahkemesi yetkilidir (TMK m. 177). Nafakanın kaldırılmasını isteyen taraf da davayı alacaklının yaşadığı yerde açmalıdır.
  3. Arabuluculuk: Aile hukukundan doğan nafaka uyuşmazlıklarında dava açmadan önce arabulucuya başvurma zorunluluğu yoktur.
  4. Dilekçe ve deliller: Boşanma kararı, tarafların gelir ve mal durumunu gösteren belgeler (maaş bordrosu, SGK kayıtları, tapu ve araç kayıtları), çocuğun okul ve sağlık giderleri dilekçeye eklenir. Mahkeme ayrıca tarafların sosyal ve ekonomik durumunu kolluk aracılığıyla araştırır.
  5. Kararın başlangıcı: Artırım veya azaltma kararı genellikle dava tarihinden itibaren uygulanır. Bu nedenle değişiklik ortaya çıktığında beklemeden dava açmak önemlidir.

Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Nafaka kararı ilam niteliğindedir; ödenmeyen nafaka için doğrudan ilamlı icra takibi başlatılabilir ve birikmiş nafaka alacakları borçlunun malları ve maaşı üzerinden tahsil edilebilir. Bunun yanında nafaka kararına uymayan borçlu hakkında, alacaklının şikâyeti üzerine üç aya kadar tazyik hapsine karar verilir. Borçlu ödeme yaparsa tahliye edilir (İİK m. 344). Şikâyet hakkı, ödememenin öğrenildiği tarihten itibaren üç ay ve her hâlde ödemenin yapılmadığı tarihten itibaren bir yıl içinde kullanılmalıdır (İİK m. 347).

Borçlu nafakanın kaldırılması veya azaltılması için dava açmışsa, tazyik hapsinin uygulanması bu davanın sonuna bırakılabilir (İİK m. 344/2). Bu nedenle nafakayı ödeyemeyecek duruma düşen tarafın, ödemeyi kendiliğinden kesmek yerine azaltma veya kaldırma davası açması gerekir.

Sık Sorulan Sorular

Süresiz nafaka kalktı mı?

Anayasa Mahkemesi “süresiz olarak” ibaresini iptal etti, ancak karar 30 Haziran 2027’de yürürlüğe girecek. O tarihe kadar mevcut kural uygulanır; yeni nafaka düzenlemesi henüz kanunlaşmamıştır.

Mevcut nafakam 2027’de otomatik olarak biter mi?

Hayır. İptal kararı geriye yürümez ve kesinleşmiş nafaka kararlarını kendiliğinden sona erdirmez. Mevcut nafakaların akıbeti, çıkarılacak kanunun geçiş hükümlerine bağlıdır.

Nafaka artırım davası kaç yılda bir açılabilir?

Kanunda belirli bir bekleme süresi yoktur; tarafların durumunda veya paranın alım gücünde önemli bir değişiklik olduğunda açılabilir. Kararda nafakanın her yıl ÜFE veya TÜFE oranında artırılmasına hükmedilmesi istenirse, her yıl yeniden dava açmaya gerek kalmaz.

Eski eşim birisiyle yaşıyor, nafakayı kesebilir miyim?

Ödemeyi kendiliğinden kesmek tazyik hapsi ve icra riski doğurur. Fiilen evli gibi yaşama, nafakanın mahkeme kararıyla kaldırılması sebebidir; bunun için aile mahkemesinde kaldırma davası açılmalı ve aynı evde ortak hayat sürüldüğü somut delillerle ispatlanmalıdır.

Bu yazı Ankara Barosu avukatı tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki değerlendirme yerine geçmez. Nafaka artırımı, azaltılması, kaldırılması ve boşanma davalarında destek için Aile Hukuku sayfamızı inceleyebilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz. İlgili yazılar: Anlaşmalı Boşanma Davası, Çekişmeli Boşanma Davası.

Hukuki destek: Ankara'da Aile ve Miras Hukuku alanındaki uyuşmazlıklarda danışmanlık ve dava takibi için Aile ve Miras Hukuku hizmet sayfamızı inceleyebilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Av. Alper Pınarbaşı, Ankara Barosu’na kayıtlı avukattır ve Çankaya’daki Pınarbaşı Hukuk & Danışmanlık bürosunu yürütmektedir. Ağırlıklı olarak trafik kazası kaynaklı araç değer kaybı, sigorta şirketleriyle yaşanan tazminat uyuşmazlıkları, Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları, bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatı ile ticari uyuşmazlıklarda müvekkillerini temsil etmektedir. Sitedeki içerikler güncel mevzuat ve Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanır.

Related Posts

Post your Comment

Site Haritası