Yıkım Kararına İtiraz 

Bu ayrım, size gelen evrakın başlığından daha önemlidir. Yapı tatil tutanağı, encümen kararı, riskli yapı tespiti ve tahliye yazısı farklı işlemlerdir. Her birinin tebliğ ve başvuru tarihi ayrı kaydedilmelidir. İmar işlemine karşı dava yolunun genel çerçevesi için idari işlemin iptali davasına ilişkin yazımızı da inceleyebilirsiniz.

Yıkım Kararına İtiraz Nasıl Yapılır?

Önce kararın dayanağı olan dosyayı ilgili idareden isteyin. Ardından yapının ruhsatı, onaylı projeleri ve mevcut durumu karşılaştırılmalıdır. Hukuka aykırılık iddiası varsa, işlemin türüne göre idareye başvuru ve idare mahkemesinde iptal davası gündeme gelir.

Yıkım Kararına İtiraz İçin İlk Gün Hangi Belgeler Alınmalı?

Mümkünse şu belgelerin birer örneğini edinin:

• Yapı tatil tutanağı ve varsa ekindeki fotoğraf, kroki ve ölçümler
• Belediye encümeni veya diğer yetkili makamın yıkım kararı
• Tebligat evrakı, yapı üzerine asma tutanağı ve ilan kayıtları
• Yapı ruhsatı, tadilat ruhsatı, onaylı mimari proje ve diğer ruhsat ekleri
• Tapu kaydı; varsa yapı kayıt belgesi ve bu belgenin kapsadığı imalata ilişkin kayıtlar
• Ruhsata uygunluk başvuruları ve idarenin bunlara verdiği cevaplar

Yapının bugünkü durumunu tarihli fotoğraf ve videolarla kaydetmek, teknik incelemede yararlı olabilir. Yıkım tarihi bildirilmişse belge toplamak için dava süresinin sonunu beklemek ciddi hak kaybı riski yaratır.

Belediye Kararına Önce İtiraz Etmek Zorunlu Mu?

3194 sayılı Kanun m. 32’ye dayalı yıkım kararı için genel olarak önce belediyeye itiraz zorunluluğu yoktur. İlgili kişi doğrudan idare mahkemesinde iptal davası açabilir.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 11. maddesi uyarınca, dava süresi içinde işlemin kaldırılması, geri alınması veya değiştirilmesi için üst makama; üst makam yoksa işlemi yapan makama başvurulabilir. Usulüne uygun başvuru, işlemeye başlamış dava süresini durdurur. Otuz gün cevap verilmezse istem reddedilmiş sayılır; ret üzerine kalan dava süresi işlemeye devam eder. Başvuru, geçmiş günleri sıfırlayıp yeni bir 60 günlük süre başlatmaz.

Ayrıca idari başvuru yıkımı kendiliğinden durdurmaz. Başvurunun tarihi ve kayıt numarası saklanmalı; yaklaşan yıkım nedeniyle mahkemeden geçici koruma istenip istenmeyeceği ayrıca değerlendirilmelidir.

Belediye Yıkım Kararına Karşı Dava Süresi Kaç Gündür?

3194 sayılı Kanun m. 32 kapsamındaki encümen kararına karşı, özel bir süre söz konusu değilse, İYUK m. 7’deki 60 günlük genel dava açma süresi uygulanır. Süre kural olarak kararın usulüne uygun yazılı bildirimini izleyen gün başlar. Son gün tatil gününe rastlarsa süre, izleyen çalışma gününün bitimine uzar.

Buradaki bir aylık süre ile dava açma süresi karıştırılmamalıdır. İmar Kanunu m. 32, yapı tatil tutanağının yapı yerine asılmasından itibaren yapı sahibine yapıyı ruhsata uygun hâle getirmesi veya ruhsat alması için en çok bir ay tanır. Bu, 60 günlük iptal davası süresinin yerine geçen bir süre değildir.

Tebliğin nasıl ve hangi tarihte yapıldığına ilişkin bir uyuşmazlık varsa süre hesabı evrak üzerinden yapılmalıdır. “Kararı geç gördüm” düşüncesiyle dava açmayı ertelemek güvenli değildir.

Yapı Tatil Tutanağından Yıkıma Süreç Nasıl İşler?

3194 sayılı Kanun m. 32’ye göre idare, yapının o andaki durumunu tespit eder ve aykırılık nedeniyle inşaatı mühürleyerek durdurur. Yapı tatil tutanağının yapı yerine asılması, durdurmanın yapı sahibine tebliği sayılır; bir nüshası muhtara bırakılır. Yapı sahibi en çok bir ay içinde yapıyı uygun hâle getirerek veya ruhsat alarak mührün kaldırılmasını isteyebilir.

Aykırılık giderilmez ya da yapı ruhsata bağlanamazsa, belediye sınırları içindeki olağan m. 32 sürecinde belediye encümeni yıkım kararı verir. Kanun, yıkım masrafının yapı sahibinden tahsilini de öngörür. Bu nedenle ilk tutanağı, sonradan verilen encümen kararından bağımsız bir “uyarı kâğıdı” gibi görmemek gerekir.

Ankara’daki bir taşınmaz için işlemi yapan idarenin hangi belediye veya başka yetkili makam olduğu kararın üzerinde kontrol edilmelidir. Sırf yapının Ankara’da bulunması, işlemi mutlaka Ankara Büyükşehir Belediyesinin yaptığı anlamına gelmez.

Yıkım Kararı Hangi Nedenlerle İptal Edilebilir?

Mahkeme, kararı somut dosyadaki yetki, usul, tespit ve hukuki dayanak yönlerinden inceler. Şu sorular özellikle önem taşır:

• Aykırılık açıkça belirlenmiş mi? Tutanakta hangi imalatın nerede, ne ölçüde ve hangi ruhsat veya projeye aykırı olduğu anlaşılabiliyor mu?
• Doğru yapı ve doğru bölüm mü hedeflenmiş? Yalnızca belirli bir eklentiye ilişkin tespitten bütün binanın yıkımı sonucu çıkarılıp çıkarılamayacağı incelenmelidir.
• İmalat gerçekten ruhsata tabi mi? İşin niteliği ile varsa ruhsat istisnası, onaylı proje ve tadilat belgeleri karşılaştırılmalıdır.
• Kanuni sıra izlenmiş mi? Yapı tatil tutanağı, mühürleme, uygun hâle getirme imkânı ve yetkili makamın kararı dosyada bulunuyor mu?
• Sonradan giderilen aykırılık dikkate alınmış mı? Yapılan başvuru veya tadilatın sonucu yerinde incelenmiş mi?

Bu başlıklardan birinin ileri sürülmesi tek başına iptal sonucunu garanti etmez. Örneğin bir ölçüm hatasının kararı etkileyip etkilemediği, tutanak ekleri, onaylı proje ve gerektiğinde bilirkişi incelemesiyle anlaşılır.

Danıştay 6. Dairesinin 4 Mayıs 2023 tarihli, E. 2023/545, K. 2023/4437 sayılı kararında, Ankara Gölbaşı’ndaki birden fazla yapıya ilişkin tutanağın hangi ölçümün hangi yapıya ait olduğunu ve yapıların niteliğini yeterli açıklıkta göstermediği değerlendirilmiştir. Daire, böyle bir tutanağa dayalı yıkım kararını hukuka uygun bulmamış; ayrıca işlemden önce düzenlenmiş yapı kayıt belgelerinin aynı yapılara ilişkin olup olmadığının araştırılması gerektiğini belirtmiştir. Karar, her yapı kayıt belgesinin her yıkımı engellediği anlamına gelmez.

Dava Açmak Yıkımı Durdurur Mu?

Hayır. İYUK m. 27 uyarınca dava açılması, idari işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz. İptal davasında ayrıca yürütmenin durdurulması istenebilir. Mahkemenin bu kararı verebilmesi için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması şartları birlikte aranır.

Yıkımın gerçekleşmesi, dava sonunda verilebilecek bir iptal kararının pratik etkisini azaltabilir. Bu nedenle yaklaşan uygulama tarihi, açık hukuka aykırılık nedenleri ve bunları gösteren belgeler dilekçede somut olarak açıklanmalıdır. Kanun, uygulanmakla etkisi tükenecek işlemlerde idarenin savunması alınmadan geçici durdurma kararı verilmesine de imkân tanır; bunun uygulanıp uygulanmayacağına mahkeme karar verir.

Yürütmenin durdurulması istemi reddedilirse, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde, kanunda gösterilen merciye bir defaya mahsus itiraz edilebilir. Yürütmenin durdurulması kararı ise davanın sonucuna ilişkin kesin hüküm değildir.

Riskli Yapı Yıkımı İçin Aynı Süreler Mi Geçerli?

Hayır. 6306 sayılı Kanun kapsamındaki riskli yapı işlemlerinde, malik veya kanuni temsilci riskli yapı tespitine 15 gün içinde teknik heyet incelemesi için itiraz edebilir. Mevcut bildirim düzeninde tespit tutanağı yapıya asılır, maliklere e-Devlet üzerinden bildirilir ve muhtarlıkta 15 gün ilan edilir; muhtarlık ilanının son günü tebliğ tarihi sayılır.

6306 sayılı Kanun uyarınca tesis edilen idari işlemlere karşı dava açma süresi, Kanun’un 6/9. maddesine göre tebliğden itibaren 30 gündür. Riskli yapı tespitine teknik itiraz süresi ile idare mahkemesinde dava açma süresi farklı haklardır. Tahliye ve yıktırma işleminin bildirimi de ayrıca incelenmelidir. Riskli yapının maliklerine yıktırma için verilecek süre 90 günü aşamaz; bu ifade her dosyada mutlaka 90 gün verileceği anlamına gelmez.

Dolayısıyla belediyenin 3194 sayılı Kanun m. 32 kararında geçerli olabilen “60 gün” bilgisi, 6306 kapsamındaki bir işleme doğrudan uygulanmamalıdır. Özellikle acil uygulama veya farklı afet mevzuatı söz konusuysa evraktaki kanun maddesi ve özel usul kontrol edilmelidir.

Bina Tehlikeli Denilerek Yıkılacaksa Ne Değişir?

İmar Kanunu m. 39, yıkılacak derecede tehlikeli olduğu tespit edilen yapılar için ayrı bir yol düzenler. İdare, tehlikenin giderilmesi için yapı sahibine 30 günü geçmeyen bir süre belirleyebilir. Tehlike, yapı ve çevresinin boşaltılmasını gerektiriyorsa derhâl tahliye de gündeme gelebilir.

Burada incelenecek temel mesele, tehlikenin hangi teknik tespitle ortaya konduğu ve seçilen tedbirin yapının durumuna uygun olup olmadığıdır. Ruhsatsızlık nedeniyle düzenlenen yapı tatil tutanağına ilişkin bir aylık süreç, tehlikeli yapı kararına otomatik olarak uygulanmaz.

Yapı Kayıt Belgesi veya Eski Tarihli Yapı Yıkımı Engeller Mi?

Geçerli bir yapı kayıt belgesi varsa belgenin hangi yapı ve imalatı kapsadığı, karar tarihinden önce mevcut olup olmadığı ve sonradan iptal edilip edilmediği araştırılmalıdır. Danıştayın yukarıda anılan Gölbaşı kararı da bu eşleştirmenin yapılmasını istemiştir. Belgenin varlığı, kapsamı dışındaki yeni imalatı veya her hukuki dayanağa göre verilen yıkım kararını otomatik olarak geçersiz kılmaz.

Bir yapının uzun süredir kullanılması, elektrik veya su aboneliğinin bulunması da tek başına ruhsat ya da yapı kullanma izni yerine geçmez. Buna karşılık eski ruhsat, onaylı tadilat projesi ve idarenin önceki kararları somut uyuşmazlıkta önemli delil olabilir.

İmar Para Cezası da Verildiyse Ne Yapılmalı?

Yıkım ve imar para cezası farklı sonuçları olan işlemlerdir. Encümen kararında ikisi birlikte yer alsa bile her birine yönelik itiraz nedeni açıkça belirtilmelidir. Para cezasında aykırılığın kime yüklenebileceği, hesaplamada kullanılan alan, yapı sınıfı ve diğer ölçütler ayrıca incelenir. Yalnızca para cezasının kaldırılması, yıkım kararının da kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.

Dava Nerede Açılır, Masraflar Nelerdir?

Yıkım kararının iptali davasında görevli yargı yeri kural olarak idare mahkemesidir. İYUK m. 34 gereğince yıkım gibi taşınmazla ilgili davalarda yetkili mahkeme, taşınmazın bulunduğu yer idare mahkemesidir. Ankara’daki bir yapı için yetki bu kurala göre belirlenir.

Dava açılırken başvuru ve karar harçları ile posta giderleri; yürütmenin durdurulması istenirse buna ilişkin harç gündeme gelebilir. Keşif ve bilirkişi incelemesi yapılırsa ayrıca gider avansı istenebilir. Vekille takip edilen dosyada avukatlık ücreti de söz konusudur. Tutarlar ve gerekli avans, başvuru tarihi ile dosyadaki işlemlere göre değiştiğinden sabit bir toplam masraf vermek yanıltıcı olur.

Karar Uygulanır veya Dava Sonuçlanırsa Ne Olur?

Mahkeme yürütmeyi durdurursa, idare bu karara uymak zorundadır; dava esastan sürer. İptal kararı, hukuka aykırı bulunan idari işlemi ortadan kaldırır. Davanın reddi ise dava konusu işlemin uygulanmasının önündeki yargısal engeli kaldırabilir. Sonraki kanun yolu ve uygulama durumu dosyadaki karara göre değerlendirilir.

Yıkım gerçekleşmişse iptal davası ile zararların giderilmesi aynı talep değildir. İYUK m. 12 ve 13 çerçevesinde, zararın kaynağına göre tam yargı davası ve başvuru süreleri ayrıca incelenebilir. Fiilî yıkımdan sonra yapının eski hâline kendiliğinden döneceği veya her zararın mutlaka ödeneceği varsayılmamalıdır.

Sonuç

Yıkım kararına itirazda en önemli üç bilgi, kararın dayandığı kanun, tebliğ tarihi ve yıkımın planlanan uygulama tarihidir. Yapı tatil tutanağı, encümen kararı, ruhsat dosyası ve varsa riskli yapı belgeleri birlikte incelenmeden doğru süre ve dava yolu güvenle belirlenemez.

Ankara’daki veya Türkiye’nin başka bir yerindeki yapınız hakkında verilen kararın somut koşullarını değerlendirmek için belgelerinizle birlikte iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.