Önalım Davası (Şufa Davası): Şartları, Süreleri Ve Dava Süreci

İçindekiler
ToggleÖnalım Davası (Şufa Davası)
Hisseli bir arsa, tarla veya konutta diğer paydaşın payını başka bir kişiye sattığını öğrenmiş olabilirsiniz. Böyle bir satışta, koşulları varsa satılan payın kendi adınıza geçirilmesini istemeniz mümkündür. Bunun hukuki yolu önalım davasıdır. Uygulamada aynı dava için “şufa davası” ifadesi de kullanılır.
Ancak hissedar olmak, yapılan her devri geri alabilmek anlamına gelmez. Tapudaki mülkiyet türü, işlemin gerçek niteliği, alıcının satış tarihindeki paydaşlık durumu ve dava süreleri birlikte incelenir. Ayrıca davacı, mahkemenin belirlediği bedeli verilen kesin süre içinde yatırmakla yükümlüdür.
25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren değişiklikler nedeniyle, eski ve yeni satışlarda uygulanacak süreler aynı değildir. Ödenecek bedel bakımından da tapuda yazan satış tutarını esas alarak hareket etmek artık yeterli değildir.
Önalım Hakkı Nedir?
Yasal önalım hakkı, paylı mülkiyete tabi bir taşınmazda paydaşlardan birinin payını tamamen veya kısmen üçüncü kişiye satması üzerine, diğer paydaşlara satılan payı edinme imkânı tanır.
Hakkın temel dayanağı Türk Medeni Kanunu’nun 732, 733 ve 734. maddeleridir.
Örneğin bir arsada Ayşe, Mehmet ve Zeynep paydaş olsun. Mehmet kendi payını, arsada daha önce payı bulunmayan bir kişiye satarsa Ayşe ve Zeynep, kanuni şartlar çerçevesinde önalım hakkını kullanabilir.
Bu hak, satıştan önce mutlaka size teklif yapılmasını gerektiren genel bir izin sistemi değildir. Paydaş, kural olarak kendi payını diğer paydaşların onayını almadan satabilir. Önalım hakkı ise gerçekleşen satışın ardından, alıcıya karşı dava açılarak kullanılır.
Satıcıya ihtar göndermek, alıcıya satın almak istediğinizi bildirmek veya tapu müdürlüğüne başvurmak tek başına bu davanın yerini tutmaz.
Önalım Davası Hangi Şartlarda Açılır?
Yasal önalım hakkına dayanılabilmesi için başlıca şu koşullar araştırılır:
- Taşınmazın tapuda kayıtlı olması.
- Taşınmazda paylı mülkiyet ilişkisinin bulunması.
- Bir paydaşın payını tamamen veya kısmen satmış olması.
- Alıcının, satış sırasında taşınmazda paydaş olmayan üçüncü kişi olması.
- Davacının önalım hakkına dayanak oluşturan paydaşlık sıfatının bulunması.
- Hakkın süresinde kullanılması.
- Geçerli bir feragat, vazgeçme veya hakkın kullanılmasını engelleyen başka bir durumun bulunmaması.
- Mahkemece belirlenen bedelin usulüne uygun kesin süre içinde yatırılması.
Davanın talebi, uygulamada satılan payın davalı adına olan tapu kaydının iptali ve davacı adına tescilidir. Bu yönüyle tapu iptali ve tescil davalarıyla bağlantılıdır; ancak önalım talebi, satışın mutlaka geçersiz olduğu iddiasına dayanmaz. Geçerli bir satışın ardından kanunun tanıdığı hakkın kullanılması söz konusudur.
Hissedarın Payının Küçük Olması Dava Açmasını Engeller Mi?
Tek başına engellemez. Kanun, önalım hakkı için belirli bir asgari pay oranı öngörmez.
Bununla birlikte payın edinilme biçimi, satış ve dava tarihleri ile hakkın dürüstlük kuralına uygun kullanılıp kullanılmadığı somut olayda değerlendirilebilir. Küçük pay sahibi olmak ile hakkı kötüye kullanmak aynı şey değildir.
Miras Kalan Taşınmazlarda Tek Mirasçı Dava Açabilir Mi?
Önce tapudaki mülkiyet yapısı belirlenmelidir. Mirasçılık belgesinde oranların yazması, taşınmazın mutlaka paylı mülkiyete geçtiği anlamına gelmez.
Taşınmazın tamamı mirasçılara elbirliği mülkiyetiyle aitse, bir mirasçının miras payı devri, paylı mülkiyetteki taşınmaz payının satışıyla aynı şekilde değerlendirilmez.
Buna karşılık paylı mülkiyetteki bir taşınmazın belirli payı mirasçılara elbirliğiyle ait olabilir. Başka bir paydaş kendi payını üçüncü kişiye sattığında, mirasçıların önalım hakkını nasıl kullanacağı ayrıca incelenir. Diğer mirasçıların katılımı veya muvafakati ya da terekeye temsilci atanması gerekebilir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 31.05.2022 tarihli, 2019/740 E., 2022/795 K. sayılı kararı, bu ayrımı ele almıştır. Somut olayda diğer mirasçıların verdiği vekâletnameler muvafakat kapsamında değerlendirilmiş; davanın yalnızca davacı sıfatı bulunmadığı gerekçesiyle reddedilmesi doğru görülmemiştir. Kurul, davanın esasının ayrıca incelenmesi gerektiğini belirtmiştir.
Dolayısıyla “mirasçıyım, satılan payı doğrudan yalnızca kendi adıma alabilirim” düşüncesiyle hareket edilmemelidir.
Hangi Satışlarda Önalım Hakkı Kullanılamaz?
Mevcut Paydaşa Yapılan Satışlar
Payın satış anında zaten paydaş olan bir kişiye satılması, kural olarak diğer paydaşlara yasal önalım hakkı vermez. Belirleyici olan alıcının satış tarihindeki durumudur.
Alıcının gerçekte paydaş olup olmadığı veya önalımı engellemek amacıyla görünüşte işlemler yapıldığı iddia ediliyorsa tapu geçmişi ve işlem sırası incelenmelidir.
Gerçek Bağış, Trampa Ve Miras Yoluyla İntikal
Yasal önalım hakkı esas olarak satışa bağlıdır. Gerçek bir bağış, trampa veya miras yoluyla intikal, sırf mülkiyet değiştiği için önalım hakkı doğurmaz.
Ancak tapuda işlemin adının “bağış” veya “trampa” olarak yazılması, gerçek niteliğine ilişkin uyuşmazlığı kendiliğinden çözmez. Görünürdeki işlem altında satış bulunduğu ileri sürülüyorsa iddianın uygun delillerle kanıtlanması gerekir.
Aile içindeki devirlerde de yalnızca akrabalığa bakılarak sonuç çıkarılmaz. Gerçek satış, bağış ve miras paylaşımı birbirinden ayrılmalıdır. Mirasbırakanın satış görünümü altında yaptığı bağışlar ise koşullarına göre muris muvazaası davasının konusu olabilir.
Cebrî Artırma Ve Devlet İhale Kanunu Kapsamındaki Satışlar
Güncel TMK m. 733’e göre:
- Cebrî artırmayla yapılan satışlarda,
- 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu kapsamında yapılan satışlarda
önalım hakkı kullanılamaz.
Devlet İhale Kanunu kapsamındaki satışlara ilişkin istisna, 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren değişiklikle eklenmiştir. Geçiş hükmü nedeniyle bu tarihten önceki satışlar ayrıca değerlendirilmelidir.
Ortaklığın giderilmesi kararının ardından gerçekleştirilen cebrî satışla, dava devam ederken bir paydaşın kendi payını özel olarak satması da aynı işlem değildir. İkinci durumda önalım hakkı gündeme gelebilir.
Apartmandaki Başka Bir Dairenin Satılması
Bir apartmanda daire sahibi olmanız, diğer bağımsız bölümün satışında size kendiliğinden önalım hakkı vermez.
Buna karşılık aynı bağımsız bölümün paydaşlarından biri kendi hissesini satarsa, diğer paydaşlar önalım hakkını kullanabilir. Bu ayrım Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 8. maddesinde düzenlenmiştir.
Örneğin yan dairenin satılmasıyla, yarısı size ait dairenin diğer yarısının satılması farklı durumlardır.
Komşu Tarla Sahibi Olmak Yeterli Mi?
Hayır. Sırf sınırdaş tarımsal arazi sahibi olmak, günümüzde genel bir önalım hakkı sağlamaz. Sınırdaş maliklere tanınmış olan özel düzenleme 2020 yılında kaldırılmıştır.
Satılan tarlada ayrıca paydaşsanız, paydaşlıktan doğan yasal önalım hakkınız farklı değerlendirilir. Tarımsal ortaklıklara ilişkin özel hükümler de bulunur. İlgili düzenlemeler 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 8/İ maddesinde görülebilir.
Fiilî Taksim Önalım Hakkını Etkiler Mi?
Tapuda paylı görünen taşınmaz, uygulamada paydaşlar arasında belirli bölümler ayrılarak kullanılıyor olabilir. Bu durum “fiilî taksim” veya “eylemli paylaşım” olarak adlandırılır.
Önalım davasında, davacı ile payını satan kişinin ayrı yerleri benimsedikleri ve kullandıkları yönündeki olgular, dürüstlük kuralı bakımından önem taşıyabilir. Uygun koşullarda fiilî taksim, davanın reddine yol açabilir.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 23.06.2026 tarihli, 2026/2350 E., 2026/3420 K. sayılı kararında, farklı tarımsal kullanım alanları, bilirkişi raporları ve uydu fotoğraflarıyla belirlenen eylemli paylaşım nedeniyle verilen ret kararı onanmıştır.
Ancak taşınmazda bir çit bulunması veya herkesin zaman zaman farklı yerleri kullanması, her olayda aynı sonucu doğurmaz. Kullanımın ne zamandan beri sürdüğü, kimlerce benimsendiği, satış öncesindeki durum ve tanık anlatımları birlikte değerlendirilir.
Dava hazırlığında yalnızca tapu kaydını incelemek bu nedenle yeterli olmayabilir.
Önalım Davası Açma Süresi Ne Kadardır?
Yasal önalım hakkının kullanılmasında iki süre birlikte dikkate alınır:
- Satışın hak sahibine noter aracılığıyla bildirilmesinden itibaren üç ay.
- Satış tarihinden itibaren işleyen azami süre.
Azami süre, satışın tarihine göre değişir:
| Satış Tarihi | Noter Bildirimiyle Başlayan Süre | Satıştan İtibaren Azami Süre |
|---|---|---|
| 25 Aralık 2025’ten önce | Üç ay | İki yıl |
| 25 Aralık 2025 ve sonrasında | Üç ay | Bir yıl |
Bu ayrım, 7571 sayılı Kanun’un 35–37. maddeleriyle getirilen değişiklikler ve geçiş hükmünden kaynaklanır.
Üç aylık bildirim süresi, satıştan itibaren işleyen azami süreyi uzatmaz. İki süreden hangisi önce doluyorsa o sınır dikkate alınır.
Örneğin 2025 Kasım ayındaki bir satışla 2026 Şubat ayındaki bir satış için aynı azami süre uygulanmaz. Buna karşılık her iki satışta da usulüne uygun noter bildirimi yapılmışsa üç aylık süre ayrıca önem taşır.
Bu süreler hak düşürücü niteliktedir ve mahkemece kendiliğinden dikkate alınır. Somut son gün; satış kaydı, tebliğ belgesi ve uygulanabilecek özel süre hükümleri incelenerek belirlenmelidir.
Satışı Komşudan Veya Tapudan Öğrenmek Üç Aylık Süreyi Başlatır Mı?
Kural olarak hayır. TMK m. 733’te öngörülen üç aylık sürenin başlaması için alıcı veya satıcının noter aracılığıyla yaptığı bildirim aranır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun yukarıda belirtilen 31.05.2022 tarihli kararında da, satışı başka yoldan kesin olarak öğrenmenin noter bildiriminin yerini tutmadığı açıklanmıştır.
Bununla birlikte noter bildirimi yapılmaması, hakkın süresiz kullanılabileceği anlamına gelmez. Satıştan itibaren işleyen bir veya iki yıllık üst süre devam eder.
Satıştan Önce Gönderilen Teklif Yeterli Mi?
Gelecekte yapılması düşünülen satışa ilişkin teklif ile gerçekleşmiş satışın kanuni bildirimi farklıdır. Bildirimin içeriği, satış tarihi ve tebliğ belgesi birlikte incelenmelidir.
Ayrıca belirli satış için daha önce verilmiş yazılı bir vazgeçme belgesi bulunması, dava hakkının değerlendirilmesini değiştirebilir.
Önalım Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Güncel TMK m. 734’e göre davacı, mahkemenin belirlediği dava konusu payın rayiç bedeli ile alıcıya düşen tapu giderlerini yatırmakla yükümlüdür.
Buradaki rayiç bedel, taşınmaz payının piyasa koşullarındaki değeridir. Belediyenin emlak vergisine esas değeri veya tapuda yazılı tutarla mutlaka aynı değildir.
Mahkeme, tarafların sunduğu delillerden, emsal işlemlerden, keşiften ve taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi incelemesinden yararlanabilir. Arsa, tarla veya yapı niteliği; konum, imar durumu ve değerlemeye etkili diğer özellikler önem taşır.
Bu nedenle dava bütçesini yalnızca tapudaki satış tutarına göre hazırlamak yanıltıcı olabilir.
Rayiç Bedelde Hangi Tarih Esas Alınır?
Kanun, rayiç değerin hangi tarih esas alınarak belirleneceğini açıkça düzenlememiştir. Bu konuda Yargıtay’ın değerlendirmesi önemlidir.
- Yeni düzenlemenin yürürlüğünden sonra açılan davalarda dava tarihi,
- Düzenleme yürürlüğe girmeden önce açılmış ve o tarihte devam eden davalarda 25 Aralık 2025 tarihi
esas alınmalıdır.
Karara konu eski davada, payın 25 Aralık 2025 itibarıyla rayiç değerinin belirlenmesi; daha önce yatırılmış para ve nemasının mahsup edilerek gerekiyorsa farkın yatırılması gerektiği açıklanmıştır.
Kararda değerleme tarihine ilişkin karşı oy da vardır. Dolayısıyla bu tarih ayrımı, kanunun açık cümlesi olarak değil, belirtilen Yargıtay kararının çoğunluk yorumu olarak değerlendirilmelidir.
Eski Davada Satış Bedelini Yatırmış Olmak Yeterli Mi?
Her zaman yeterli değildir. TMK geçici m. 1/2, yeni bedel düzenlemesinin değişiklikten önce açılmış davalara da uygulanacağını öngörür.
Dava hâlen devam ediyorsa, daha önce satış bedeli üzerinden yapılmış ödeme ile yeni yöntemle belirlenen tutar arasında fark çıkabilir. Bu durumda mahkemenin vereceği ara karar ve ödeme süresi dikkatle takip edilmelidir.
Mahkemenin Verdiği Kesin Sürede Para Yatırılmazsa Ne Olur?
Kanun, belirlenen bedelin ve alıcıya düşen tapu giderlerinin, nemalandırılmak üzere mahkemenin gösterdiği yere verilen kesin süre içinde nakden yatırılmasını arar.
Bu yükümlülük yerine getirilmezse davacı adına payın tesciline karar verilemez. Süresinde bedel yatırmamak davanın kaybedilmesine yol açabilir.
Mahkemenin ara kararında özellikle şu noktalar kontrol edilmelidir:
- Yatırılacak toplam tutar.
- Paranın yatırılacağı hesap veya yer.
- Kesin sürenin başlangıcı ve uzunluğu.
- Eksik ödeme bulunup bulunmadığı.
- Süreye uyulmamasının bildirilen sonucu.
Bilirkişi raporuna itiraz edilmiş olması, ödeme için verilen kesin sürenin kendiliğinden durduğu anlamına gelmez. Rapor itirazı ile bedel yatırma yükümlülüğü birlikte takip edilmelidir.
Bilirkişi raporuna ilişkin talepler, kural olarak raporun tebliğinden itibaren iki hafta içinde sunulur. Teknik inceleme gerektiren durumlarda, kanundaki koşullarla ek süre istenebilir.
Dava Kime Karşı Ve Hangi Mahkemede Açılır?
Yasal önalım davası, kural olarak payı satın alan kişiye karşı açılır. Satıcı paydaşın davalı gösterilmesi tek başına yeterli değildir.
Görevli mahkeme asliye hukuk mahkemesidir. Taşınmazın bulunduğu yer mahkemesi kesin yetkilidir. Bu kurallar Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 2 ve 12. maddelerine dayanır.
Ankara’da yaşamanız veya hukuk bürosunun Ankara’da bulunması, başka ildeki taşınmaz için Ankara mahkemelerini kendiliğinden yetkili yapmaz. Taşınmaz Ankara’daysa da bulunduğu ilçenin bağlı olduğu adli yargı çevresi belirlenmelidir.
Pay birden fazla kez devredilmişse, hangi satış nedeniyle hangi kişiye karşı hak kullanılacağı ayrıca incelenir. Devirlerin tamamı görülmeden davalı belirlenmemelidir.
Dava Açmadan Önce Arabuluculuk Zorunlu Mu?
TMK m. 732–734’e dayanan olağan yasal önalım davasında, dava öncesi arabuluculuğa başvurma zorunluluğu bulunmaz.
Buna karşılık taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ile ortaklığın giderilmesi uyuşmazlıklarında arabuluculuk dava şartıdır. Bu ayrım 6325 sayılı Kanun’un 17/B ve 18/B maddeleri çerçevesinde değerlendirilir.
Taraflar, taşınmaz devrine ilişkin uyuşmazlığı kanuni koşullarla ihtiyari arabuluculuk yoluyla da çözebilir. Ancak sıradan uzlaşma görüşmelerinin dava açma süresini koruduğu varsayılmamalıdır.
Amaç satılan payı edinmek yerine ortak mülkiyeti tamamen sona erdirmekse, ortaklığın giderilmesi davası farklı bir hukuki yoldur.
Dava Nasıl Açılır Ve Süreç Nasıl İlerler?
Dilekçede taşınmaz, satış işlemi, taraflar, paydaşlık durumu, süreye ilişkin bilgiler ve deliller açıkça gösterilir. Talep edilen payın iptali ve kimin adına tescil istendiği belirlenir.
Ardından genel olarak:
- Dava dilekçesi davalıya tebliğ edilir.
- Cevap ve diğer dilekçeler sunulur.
- Ön incelemede usul sorunları ve uyuşmazlık noktaları belirlenir.
- Tapu işlem dosyası ve ilgili kayıtlar getirtilir.
- Gerektiğinde tanık, keşif ve bilirkişi incelemesine başvurulur.
- Rayiç bedel ve tapu giderlerinin yatırılmasına ilişkin işlemler yürütülür.
- Deliller ve ödeme yükümlülüğü değerlendirilerek karar verilir.
- Koşulları varsa kanun yolu incelemesi yapılır.
Rayiç bedelin belirlenmesi, kanunun öngördüğü üzere gecikmeksizin ele alınmalıdır. Her dosyada işlemlerin aynı sırada tamamlanacağı düşünülmemelidir.
Önalım Davası Açmadan Önce Hangi Belgeler Hazırlanmalı?
İlk değerlendirmede şu belgeler yararlıdır:
- Güncel tapu kaydı ve geçmiş devir bilgileri.
- Satışa ilişkin resmî senet ve tapu işlem bilgileri.
- Ada, parsel ve varsa bağımsız bölüm bilgileri.
- Noter bildirimi ve tebliğ belgesi.
- Varsa feragat veya belirli satıştan vazgeçme belgesi.
- Ödeme kayıtları ve satışa ilişkin yazışmalar.
- Fiilî kullanımı gösteren fotoğraflar, krokiler ve ilgili belgeler.
- Olayları doğrudan bilen tanıkların bilgileri.
- Miras söz konusuysa mirasçılık belgesi ve temsil belgeleri.
- Önceki davalara ve ortaklığın giderilmesi sürecine ilişkin evrak.
Bütün belgelerin kişisel olarak temin edilmesi mümkün olmayabilir. Erişilemeyen kayıtların hangi kurumda bulunduğu belirtilerek mahkemeden getirtilmesi istenebilir. Bununla birlikte süre dolmak üzereyken bütün evrakın tamamlanmasını beklemek hak kaybına neden olabilir.
Payı Satın Alan Kişiye Dava Tebligatı Geldiyse Ne Yapmalı?
Tebliğ tarihi kaydedilmeli; dava dilekçesi, ekleri ve varsa tedbir kararı birlikte incelenmelidir.
Yazılı yargılama usulünde cevap süresi kural olarak tebliğden itibaren iki haftadır. Kanundaki koşullar varsa bu süre içinde ek süre istenebilir.
Alıcı; noter bildirimi, satış tarihinde paydaş olup olmadığı, fiilî taksim, vazgeçme belgeleri ve bedel tespitine ilişkin delillerini zamanında sunmalıdır. Yalnızca tapuda malik olmak, önalım talebine karşı tek başına yeterli savunma oluşturmaz.
Dava Açılınca Payın Yeniden Satılması Engellenir Mi?
Davanın açılması, payın devrini kendiliğinden durdurmaz.
Yeni bir devir nedeniyle hakkın elde edilmesinin zorlaşması veya ciddi zarar doğması riski varsa ihtiyati tedbir istenebilir. Mahkeme, talebin dayanaklarını ve tedbir koşullarını değerlendirir; teminat yatırılmasını da isteyebilir.
Tedbirin kapsamı ve tapuda uygulanması ayrıca takip edilmelidir. Tapuya yalnızca dava bulunduğunun işlenmesi ile devri engelleyen tedbir aynı sonucu doğurmaz.
Dava sırasında pay başkasına devredilirse HMK’nın dava konusunun devrine ilişkin hükümleri gündeme gelebilir. Yeni davalı, talep ve süre değerlendirmesi dosyanın durumuna göre yapılır.
Dava Masrafları Ve Avukatlık Ücreti Ne Kadardır?
Önalım davasında iki farklı mali yük birbirinden ayrılmalıdır:
Payı edinmek için yatırılan bedel: Rayiç bedel ve alıcıya düşen tapu giderleridir.
Yargılama maliyeti: Harçlar, tebligat, keşif, bilirkişi ve diğer dava giderleridir.
Başlıca gider kalemleri şunlardır:
- Başvurma harcı ve peşin nispi harç.
- Gider ve delil avansları.
- Keşif ve bilirkişi ücretleri.
- Gerekiyorsa tedbir teminatı.
- Kanun yolu giderleri.
- Avukatlık ücreti.
Harca esas değer, uyuşmazlık konusu payın değeri üzerinden değerlendirilir. Eksik harcın tamamlanması gerekebilir. Nispi karar ve ilam harcının ödeme düzeni Harçlar Kanunu’nun 28. maddesinde yer alır.
Avukatla kararlaştırılan ücret ile mahkemenin karşı tarafa yükleyebileceği vekâlet ücreti farklıdır. Davanın kaybedilmesi veya kısmen kabul edilmesi, karşı vekâlet ücreti ve yargılama gideri sorumluluğu doğurabilir.
Ödeme gücü bulunmayan kişiler adli yardım koşullarını araştırabilir. Ancak adli yardımın, payı edinmek için yatırılması gereken rayiç bedeli devletin karşılayacağı anlamına gelmediği bilinmelidir.
Dava Ne Kadar Sürer Ve Sonucunda Ne Olur?
Bütün önalım davaları için geçerli bir bitiş süresi yoktur. Taraf sayısı, tebligatlar, tapu geçmişi, fiilî taksim iddiası, bilirkişi incelemesi ve kanun yolları süreyi etkiler.
Dava kabul edilirse, hüküm kapsamındaki payın davalı adına kaydının iptaline ve davacı adına tesciline karar verilir. Taşınmazın aynına ilişkin karar kesinleşmeden yerine getirilemez. Kesinleşme sonrasında kararın tapuda uygulanması takip edilir.
Yatırılan bedel, güncel TMK m. 734 uyarınca hükmün kesinleşmesi üzerine nemalarıyla birlikte ilgilisine ödenir.
Dava reddedilirse talep edilen pay davacıya geçmez. Yatırılan paranın iadesi, yargılama giderleri ve varsa tedbirin durumu kararın kapsamına göre ele alınır.
Önalım davasının kabulü, taşınmazın fiziksel olarak bölündüğü veya bütün kullanım sorunlarının çözüldüğü anlamına da gelmez. Edinilen hak, hükümde belirtilen paya ilişkindir.
Sık Sorulan Sorular
Birden Fazla Paydaş Önalım Hakkını Kullanırsa Ne Olur?
Birden fazla paydaşın süresinde ve geçerli şekilde hakkını kullanması mümkündür. İlk dava açan kişiye sırf bu nedenle öncelik tanınmaz.
Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 10.02.2022 tarihli, 2021/5921 E., 2022/941 K. sayılı kararında, önalım hakkını kullanan paydaşların mevcut pay oranları ne olursa olsun, önalıma konu paydan eşit oranda yararlanacağı açıklanmıştır.
Kararda, davayı sürdüren iki paydaş varken satılan payın bir bölümünün alıcı üzerinde bırakılması doğru bulunmamıştır. Bu kararın eski satış bedeline ilişkin açıklamaları ise 2025 değişikliğinden sonraki bedel rejimiyle karıştırılmamalıdır.
Önalım Hakkından Önceden Feragat Edilebilir Mi?
Evet. Genel olarak önalım hakkından feragat, resmî şekilde yapılmalı ve tapu kütüğüne şerh verilmelidir.
Buna karşılık belirli bir satışta hakkı kullanmaktan vazgeçme, yazılı şekle tabidir; satıştan önce veya sonra yapılabilir.
Bu iki işlem aynı değildir. Belgenin hangi taşınmazı, satışı ve hakkı kapsadığı incelenmelidir.
Tapuda Bedel Yüksek Veya Düşük Gösterilmişse Ne Olur?
Güncel düzenlemede mahkemenin belirleyeceği rayiç bedel esas alındığından, tapuda yazan tutar tek başına ödenecek bedeli belirlemez.
Ancak işlemin gerçekte satış olup olmadığı, hangi payın devredildiği ve ileri sürülen muvazaa iddiasının niteliği önemini korur. Yeni bedel kuralı, bütün muvazaa uyuşmazlıklarını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Sözleşmeden Doğan Önalım Hakkı Aynı Kurallara Mı Tabidir?
Her yönüyle aynı değildir. Bir kişi, paydaş olmasa da sözleşmeyle önalım hakkı kazanabilir. Önalım sözleşmesi yazılı şekilde yapılmalıdır. Tapuya şerh, hakkın sonraki maliklere karşı ileri sürülmesinde önem taşır.
Sözleşmenin kapsamı ve şerhin etkisi TMK m. 735; şekil, kullanım ve süreler ise Türk Borçlar Kanunu’nun 237–242. maddeleri ile birlikte değerlendirilir.
TBK m. 242’de sözleşmeden doğan hak için ayrıca üç aylık ve iki yıllık süre düzenlemesi bulunduğundan, yasal önalıma ilişkin bir yıllık süre tablosu sözleşmesel haklara otomatik olarak uygulanmamalıdır. Sözleşme, şerh, satış tarihi ve ilgili hükümler birlikte incelenmelidir.
Önalım Hakkı Kaldırıldı Mı?
Hayır. Yasal önalım hakkı yürürlüktedir. 2025 sonunda yapılan değişiklikler; azami dava süresini, bazı satış istisnalarını ve ödenecek bedelin belirlenmesini değiştirmiştir.
Eski bir yazıda görülen “her durumda iki yıl” veya “yalnızca tapudaki satış bedeli ödenir” açıklamalarıyla hareket edilmemelidir.
Sonuç Ve Somut Olayın Değerlendirilmesi
Önalım davasında ilk olarak tapudaki mülkiyet türü, satış tarihi, alıcının paydaşlık durumu ve noter bildirimi incelenmelidir. Fiilî taksim, miras ortaklığı, feragat belgeleri ve sonraki devirler davanın sonucunu etkileyebilir.
Dava açma süresinin korunması kadar, mahkemenin belirlediği rayiç bedelin kesin süre içinde yatırılabilecek olması da önemlidir. Satışın eski tarihli olması, bedelin mutlaka eski kurallarla hesaplanacağı anlamına gelmez.
Ankara’daki veya Türkiye’nin diğer illerindeki taşınmazınıza ilişkin tapu kayıtları, satış belgeleri ve tebligatlar üzerinden durumunuzun değerlendirilmesi için Pınarbaşı Hukuk & Danışmanlık iletişim sayfasından görüşme talebinizi iletebilirsiniz.
Hukuki destek: Ankara'da Gayrimenkul Hukuku alanındaki uyuşmazlıklarda danışmanlık ve dava takibi için Gayrimenkul Hukuku hizmet sayfamızı inceleyebilir veya bizimle iletişime geçebilirsiniz.
Av. Alper Pınarbaşı, Ankara Barosu’na kayıtlı avukattır ve Çankaya’daki Pınarbaşı Hukuk & Danışmanlık bürosunu yürütmektedir. Ağırlıklı olarak trafik kazası kaynaklı araç değer kaybı, sigorta şirketleriyle yaşanan tazminat uyuşmazlıkları, Sigorta Tahkim Komisyonu başvuruları, bedensel zarar ve destekten yoksun kalma tazminatı ile ticari uyuşmazlıklarda müvekkillerini temsil etmektedir. Sitedeki içerikler güncel mevzuat ve Yargıtay kararları esas alınarak hazırlanır.






